Xu hướng công nghệ mới trong tài chính: Từ tự động hóa đến AI Agent

Bài viết điểm qua xu hướng công nghệ mới trong tài chính, từ tự động hóa đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo, với vai trò nổi bật của AI Agent trong tối ưu hóa quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

1. Chuyển đổi số trong tài chính – từ áp lực đến cơ hội

Ngành tài chính - ngân hàng đang trải qua một giai đoạn tái định hình sâu sắc. Trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm lại, yêu cầu tuân thủ ngày càng khắt khe và sự bùng nổ của công nghệ số, các tổ chức tài chính đối mặt với áp lực kép: phải vừa vận hành an toàn, vừa đổi mới nhanh hơn bao giờ hết.

Ba yếu tố đang định hình xu hướng mới trong ngành tài chính:

- Khối lượng dữ liệu tăng đột biến: Mỗi ngày, các tổ chức tài chính tạo ra hàng tỷ bản ghi từ giao dịch, hợp đồng, đánh giá tín dụng, hồ sơ khách hàng… Lượng dữ liệu này vượt xa khả năng xử lý thủ công của con người hoặc các hệ thống tự động hóa cũ.

- Kỳ vọng khách hàng thay đổi: Người dùng cá nhân lẫn doanh nghiệp đều mong muốn trải nghiệm “theo thời gian thực” – vay nhanh, duyệt nhanh, báo cáo nhanh – trong khi vẫn đảm bảo an toàn và cá nhân hóa.

- Áp lực tối ưu chi phí và tuân thủ: Cùng một bộ phận nhân sự, doanh nghiệp phải làm nhiều việc hơn, trong khi rủi ro pháp lý và yêu cầu kiểm soát nội bộ ngày càng nghiêm ngặt.

Chính trong bối cảnh đó, AI trở thành công cụ không thể thiếu của mọi tổ chức tài chính. Tuy nhiên, hầu hết ứng dụng AI hiện nay vẫn mang tính thụ động: chỉ hỗ trợ ra quyết định, không tự thực hiện công việc. Do đó, các doanh nghiệp bắt đầu tìm kiếm một cấp độ cao hơn – nơi AI không chỉ hỗ trợ, mà thực sự “làm việc” như một thành viên trong tổ chức. Và đó chính là sự xuất hiện của AI Agent.

2. Xu hướng toàn cầu: Khi AI chuyển từ “phân tích” sang “hành động”

Theo báo cáo mới nhất của Gartner (công ty nghiên cứu và tư vấn về công nghệ thông tin hàng đầu thế giới), đến năm 2028 có 33% phần mềm doanh nghiệp sẽ tích hợp AI Agent, trong khi con số này vào năm 2024 chỉ ở mức dưới 1% và 15% các quyết định công việc hằng ngày sẽ được thực hiện tự động bởi các agentic AI.

Các tổ chức tài chính quốc tế tiên phong đang đi đầu trong xu hướng này:

- JPMorgan Chase có tham vọng trở thành "Ngân hàng AI đầu tiên" với mục tiêu là mỗi nhân viên sẽ có một "trợ lý AI cá nhân" và mỗi khách hàng sẽ có một "người hỗ trợ AI" hiểu rõ nhu cầu của họ. Họ đã sử dụng AI để phát triển các danh mục đầu tư tùy biến cho khách hàng và tự động hóa quy trình xử lý đơn vay vốn (giảm từ 19 giờ xuống còn vài giây).

- Bank of America đã triển khai trợ lý ảo "Erica" từ năm 2018 và đạt được hiệu quả và áp dụng ở quy mô lớn. Tính đến tháng 3/2025, Erica đã hỗ trợ hơn 35 triệu khách hàng và có hơn 1 tỷ lượt tương tác.

- Goldman Sachs đang tập trung phát triển các AI Agent nội bộ để thay đổi căn bản cách thức làm việc của các nhân viên ngân hàng đầu tư. CEO David Solomon của Goldman Sachs đã phát biểu rằng AI có thể thực hiện "tới 95% công việc trên một bản cáo bạch IPO".

Điểm chung giữa các dự án này là AI không chỉ “hiểu dữ liệu” mà còn “hiểu công việc” – tức biết mình cần làm gì, làm như thế nào và khi nào cần điều chỉnh hành vi.
Đây chính là bước tiến từ AI phản ứng sang AI chủ động – và là nền tảng cho thế hệ doanh nghiệp tài chính thông minh sắp tới.

3. Tại Việt Nam: Tiềm năng lớn nhưng còn nhiều rào cản

Ở Việt Nam, chuyển đổi số trong tài chính đang diễn ra mạnh mẽ: các ngân hàng thương mại đã triển khai eKYC, phân tích dữ liệu hành vi, chatbot chăm sóc khách hàng… Tuy nhiên, đa phần vẫn dừng lại ở cấp độ tự động hóa một phần.

Ba thách thức chính đang cản trở việc ứng dụng AI sâu hơn:

- Dữ liệu phân tán, chưa chuẩn hóa: Hệ thống dữ liệu rời rạc khiến AI khó hiểu được ngữ cảnh nghiệp vụ.

- Quy trình thay đổi liên tục: Mỗi lần điều chỉnh quy trình, đội ngũ kỹ thuật phải lập trình lại, tốn thời gian và chi phí.

- Tâm lý e dè của con người: Nhân viên sợ mất việc, lãnh đạo lo rủi ro, khiến việc đưa AI vào vận hành gặp trở ngại về niềm tin.

Trong bối cảnh đó, AI Agent – nhân viên số chuyên biệt – xuất hiện như một hướng tiếp cận mới, giải quyết đồng thời cả ba vấn đề: dữ liệu, quy trình và con người. Đây cũng chính là hướng mà Viettel Software đang tiên phong phát triển và ứng dụng.

4. AI Agent là gì và vì sao đây là bước tiến của chuyển đổi số tài chính

Khác với chatbot hay phần mềm tự động hóa (RPA), AI Agent là một Nhân viên số thông minh có thể nhận thức, lập kế hoạch, hành động và học hỏi giống như con người.

Tại Viettel Software, AI Agent được định nghĩa bằng ba từ cốt lõi: “Thông minh – Tự chủ – Đồng hành.”

- Thông minh: Hiểu ngữ cảnh, phân tích dữ liệu, đưa ra quyết định như một chuyên gia thực thụ.

- Tự chủ: Có khả năng lên kế hoạch, thực hiện nhiệm vụ, và điều chỉnh hành vi khi dữ liệu hoặc quy trình thay đổi.

- Đồng hành: Làm việc song song cùng con người – không thay thế, mà bổ trợ, chia sẻ khối lượng công việc và nâng cao hiệu suất.

Điều này được xây dựng dựa trên ba năng lực cốt lõi:

- Hiểu việc: AI Agent được huấn luyện trực tiếp trên dữ liệu và quy trình nghiệp vụ tài chính của từng doanh nghiệp – từ xử lý kế toán, quản trị rủi ro đến quản lý tín dụng.

- Hiểu người: Agent giao tiếp đa ngữ cảnh – chat, email, dashboard – phản hồi tự nhiên, phối hợp hiệu quả với nhân viên.

- Hiểu hệ thống: Kết nối với các phần mềm nội bộ (ERP, CRM, Core Finance), thực hiện hành động thật như tạo báo cáo, cập nhật giao dịch hay kiểm tra dữ liệu.

Nhờ vậy, AI Agent không chỉ là một công cụ, mà là một “đồng nghiệp số” trong bộ phận tài chính hiện đại.

5. Cách thức vận hành: Khi nhân viên số làm việc trong doanh nghiệp

Một AI Agent của Viettel Software hoạt động theo chu trình bốn bước:

Nhận thức & hiểu dữ liệu: Kết nối nhiều nguồn dữ liệu (nội bộ & bên ngoài) để nắm bức tranh tài chính tổng thể.

Lập kế hoạch: Dựa trên mục tiêu kinh doanh và quy trình mô tả bằng ngôn ngữ tự nhiên, Agent tự xây dựng lộ trình hành động.

Thực thi: Tự động gửi email, tạo báo cáo, cập nhật số liệu, cảnh báo bất thường hoặc đề xuất điều chỉnh danh mục đầu tư.

Học hỏi & thích ứng: Sau mỗi lần thực thi, Agent phân tích kết quả và tối ưu hành vi cho lần kế tiếp – giống như một nhân viên rút kinh nghiệm sau mỗi dự án.

Điểm khác biệt là Agent có thể đọc hiểu tài liệu mô tả quy trình bằng tiếng Việt tự nhiên, cho phép cập nhật tức thời khi doanh nghiệp thay đổi quy trình hoặc phần mềm. Nhờ đó, doanh nghiệp không phải lập trình lại, mà chỉ cần mô tả công việc – phần còn lại, Agent tự học và tự điều chỉnh.

6. Ứng dụng thực tế của AI Agent trong lĩnh vực tài chính

AI Agent đang được triển khai trong nhiều khâu trọng yếu của tài chính hiện đại:

- Kế toán & khóa sổ tự động: AI Agent đọc dữ liệu giao dịch, đối chiếu sổ sách, tự phát hiện sai lệch và gửi báo cáo kiểm toán nội bộ.

- Quản lý rủi ro & tuân thủ: Agent giám sát giao dịch theo thời gian thực, phát hiện bất thường, đưa ra cảnh báo sớm.

- Thẩm định tín dụng: Phân tích dữ liệu hành vi, thanh toán, lịch sử tiêu dùng để đánh giá rủi ro tín dụng ngay cả với khách hàng không có hồ sơ truyền thống.

- Phân tích và dự báo tài chính: AI Agent tổng hợp dữ liệu từ hệ thống kế toán, ERP, CRM để đề xuất chiến lược đầu tư, tối ưu chi phí hoặc dự đoán dòng tiền.

- Tư vấn khách hàng & chăm sóc chủ động: Agent tự động trả lời, hỗ trợ quy trình hồ sơ vay hoặc mở tài khoản, mang lại trải nghiệm cá nhân hóa hơn cho khách hàng.

Khi triển khai trong thực tế, các tổ chức nhận thấy AI Agent không chỉ tăng năng suất 30–40%, mà còn giảm đáng kể lỗi nghiệp vụ và rút ngắn thời gian ra quyết định từ vài ngày xuống vài giờ.

7. Thách thức trong triển khai: Rào cản không nằm ở công nghệ

Khi được hỏi về rào cản lớn nhất, đội ngũ phát triển AI Agent tại Viettel Software cho rằng: “Vấn đề không nằm ở công nghệ, mà ở con người – chính xác hơn là niềm tin và sự sẵn sàng thay đổi.”

Nhiều doanh nghiệp Việt vẫn xem AI là công cụ thử nghiệm, hoặc lo ngại “AI sẽ thay thế con người”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy AI Agent hiệu quả nhất khi được xem như cộng sự kỹ thuật số, không phải đối thủ. Khi doanh nghiệp coi Agent là “người đồng hành”, quá trình chuyển đổi số trở nên nhẹ nhàng hơn, con người được giải phóng khỏi các tác vụ lặp lại để tập trung vào tư duy chiến lược, sáng tạo và quản trị rủi ro.

8. IT Outsourcing – Cầu nối giữa tầm nhìn và thực thi

Để triển khai thành công AI Agent, doanh nghiệp cần nhiều hơn một sản phẩm – họ cần một đối tác công nghệ đồng hành. Đây là lý do IT Outsourcing (thuê ngoài công nghệ) đóng vai trò chiến lược trong quá trình chuyển đổi số tài chính.

- Rút ngắn thời gian triển khai: Nhờ đội ngũ chuyên gia đã có kinh nghiệm thực chiến với AI, dữ liệu và bảo mật.

- Tối ưu chi phí: Giảm gánh nặng đầu tư hạ tầng, nhân sự ban đầu.

- Đảm bảo tuân thủ: Kinh nghiệm triển khai trong các tổ chức tài chính giúp đảm bảo an toàn dữ liệu và quy định pháp lý.

- Chuyển giao tri thức: Doanh nghiệp nội bộ vừa học, vừa tiếp nhận năng lực mới – thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào bên ngoài.

Viettel Software hiện là một trong những đơn vị tiên phong tại Việt Nam cung cấp dịch vụ IT Outsourcing kết hợp phát triển AI Agent theo yêu cầu riêng của từng tổ chức tài chính – từ ngân hàng, công ty bảo hiểm đến doanh nghiệp kế toán, đầu tư.
Chúng tôi không chỉ mang đến công nghệ, mà mang đến “đội ngũ nhân viên số” được huấn luyện riêng cho từng quy trình, từng môi trường làm việc.

9. Kết luận: Hướng tới tổ chức tài chính thông minh, tự chủ và đồng hành cùng AI

AI Agent không phải là câu chuyện của tương lai – nó đang hiện diện ngay hôm nay, giúp các tổ chức tài chính vận hành nhanh hơn, chính xác hơn và hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, thành công không đến từ công nghệ đơn thuần, mà từ cách doanh nghiệp tích hợp AI vào văn hóa và quy trình vận hành thực tế.

Để tận dụng tối đa giá trị mà AI Agent mang lại, các tổ chức tài chính cần:

- Chuẩn hóa và kết nối dữ liệu – nền tảng của mọi hành động thông minh.

- Mô tả quy trình bằng ngôn ngữ tự nhiên – giúp AI dễ hiểu và dễ thích ứng.

- Xây dựng lộ trình triển khai theo giai đoạn – bắt đầu nhỏ, đo lường, rồi mở rộng.

- Đào tạo đội ngũ và hợp tác với đối tác công nghệ uy tín – như Viettel Software, để cùng xây dựng hệ thống AI Agent “hiểu việc, hiểu người, hiểu hệ thống”.

AI Agent của Viettel Software – Thông minh để hiểu việc, Tự chủ để hành động, Đồng hành để cùng doanh nghiệp tạo ra giá trị tài chính bền vững.