LOW-CODE/NO-CODE - “CUỘC CÁCH MẠNG THẦM LẶNG” TRONG PHÁT TRIỂN PHẦN MỀM HIỆN ĐẠI

Trong bối cảnh công nghệ thông tin toàn cầu đang bứt phá mạnh mẽ, các phương pháp phát triển phần mềm thế hệ mới không chỉ giúp doanh nghiệp rút ngắn vòng đời sản phẩm mà còn tạo ra những bứt phá về năng suất, tối ưu chi phí và tăng tốc triển khai giải pháp số. Một trong những xu hướng đang lặng lẽ nhưng bền bỉ tái định hình cách thức kiến tạo ứng dụng chính là phát triển Low-code/No-code.

Low-code/No-code mang đến hướng tiếp cận linh hoạt, tự động hóa phần lớn quy trình lập trình lặp lại, đồng thời trao quyền cho những người không chuyên công nghệ tham gia trực tiếp thiết kế, vận hành các công cụ số hoá phù hợp với đặc thù kinh doanh. Đây được xem như một “cuộc cách mạng thầm lặng”, không phô trương nhưng đủ sức tái thiết cách doanh nghiệp tổ chức nguồn lực, đổi mới quy trình và nâng cao năng lực thích ứng trong kỷ nguyên số.

Low-code & No-code là gì?

Low-code là phương pháp phát triển ứng dụng nhanh (Rapid Application Development - RAD) cho phép tự động sinh mã nhờ các khối xây dựng trực quan như giao diện kéo - thả, mẫu dựng sẵn và quy trình logic có thể cấu hình. Nhờ vậy, lập trình viên và nhóm kỹ thuật có thể tập trung phát triển các tính năng khác biệt thay vì tốn thời gian cho các thao tác lặp lại. Điểm đặc trưng của Low-code là sự cân bằng giữa tự động hóa và lập trình thủ công, khi người dùng vẫn có thể tùy chỉnh, chèn mã nguồn bổ sung để mở rộng hoặc tinh chỉnh ứng dụng theo nhu cầu riêng. Low-code thường được ứng dụng cho: nền tảng quản lý quy trình doanh nghiệp (BPM), phát triển website, app di động, công cụ hỗ trợ liên phòng ban (như phần mềm đánh giá nội bộ), tích hợp plugin bên ngoài, kết nối thư viện Machine Learning, RPA (Robotic Process Automation) và hiện đại hoá hệ thống kế thừa.

No-code cũng là phương pháp RAD nhưng ở cấp độ “không cần viết mã” tuyệt đối, loại bỏ hoàn toàn việc lập trình thủ công. Quy trình phát triển diễn ra toàn bộ qua công cụ trực quan, kéo - thả các module, cấu hình logic, rất phù hợp cho người dùng nghiệp vụ không có nền tảng lập trình. No-code lý tưởng cho các ứng dụng độc lập có chu kỳ triển khai ngắn, giao diện đơn giản và yêu cầu tự động hoá cơ bản. Ví dụ: ứng dụng tự phục vụ nội bộ, dashboard quản lý, ứng dụng web/mobile nhỏ gọn, nền tảng quản trị nội dung (CMS) hoặc công cụ xây dựng pipeline dữ liệu. No-code thường áp dụng trong quản lý lịch làm việc, quản lý tài sản, các ứng dụng báo cáo BI với cột và bộ lọc linh hoạt - tất cả đều tối ưu tốc độ triển khai, dễ vận hành và mở rộng khi cần.

Vì sao Low-code/No-code đang bùng nổ toàn cầu?

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, Low-code/No-code nổi lên như một lựa chọn chiến lược để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh, rút ngắn thời gian phát triển ứng dụng và tối ưu nguồn lực kỹ thuật. Theo báo cáo Gartner dự báo đến 2025, hơn 70% các ứng dụng mới của doanh nghiệp sẽ được phát triển bằng công nghệ Low-code, thay vì phát triển truyền thống. Trong khi đó, Korn Ferry dự báo đến năm 2030, thế giới có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt lên đến 85 triệu nhân sự kỹ thuật số, chứ không chỉ riêng ngành IT, có thể gây thiệt hại khoảng 8,5 nghìn tỷ USD cho nền kinh tế toàn cầu Mô hình Citizen Developer ngày càng phổ biến, cho phép nhân sự phi kỹ thuật tự tạo ứng dụng phục vụ quy trình đặc thù.

Đặc biệt, Low-code/No-code được các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Google, Salesforce phát triển thành các hệ sinh thái mở với hàng nghìn module, thư viện, kho plugin tích hợp sẵn. Theo Statista, thị trường Low-code/No-code toàn cầu dự kiến chạm mốc 65,15 tỷ USD vào 2027. Báo cáo IDC cũng cho thấy trong giai đoạn 2020-2023, thế giới sẽ có hơn 500 triệu ứng dụng mới ra đời, vượt xa tổng số ứng dụng đã phát triển trong 40 năm trước cộng lại. Những số liệu này khẳng định Low-code/No-code không còn là xu hướng nhất thời mà đã trở thành trụ cột công nghệ, giúp doanh nghiệp tăng tốc số hoá toàn diện.

Những lợi ích nổi bật mà Low-code/No-code mang lại cho doanh nghiệp

Low-code/No-code đem đến lợi thế cạnh tranh rõ rệt nhờ tốc độ phát triển nhanh, chi phí tối ưu, mở rộng linh hoạt và trao quyền tự chủ cho bộ phận nghiệp vụ. Doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian xây dựng ứng dụng từ vài tháng xuống chỉ còn vài tuần, thậm chí vài ngày đối với các module đơn giản. Quy trình kéo - thả, khung dựng sẵn giúp giảm lỗi lập trình, tối ưu chi phí bảo trì. Việc bộ phận nghiệp vụ tham gia trực tiếp cũng giúp kiểm soát yêu cầu nghiệp vụ linh hoạt, giảm vòng lặp chỉnh sửa, đồng thời tạo ra quy trình phát triển mở, dễ điều chỉnh khi có thay đổi.

Ngoài ra, các nền tảng Low-code/No-code hiện nay đều hỗ trợ tích hợp API mở, kết nối liền mạch với ERP, CRM, BI, hoặc các dịch vụ Cloud sẵn có, đảm bảo đồng bộ dữ liệu, khả năng tùy biến và mở rộng khi doanh nghiệp cần mở rộng quy mô.

Khi nào doanh nghiệp nên sử dụng Low-code/ No-code?

Với thị trường biến động nhanh và áp lực chuyển đổi số ngày càng gia tăng, nền tảng Low-code/No-code đang trở thành “trợ thủ đắc lực”, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian phát triển ứng dụng mà không cần đầu tư mở rộng đội ngũ IT chuyên sâu. Doanh nghiệp nên ưu tiên áp dụng No-code cho các quy trình nội bộ cần triển khai nhanh như quản lý yêu cầu nhân sự, phê duyệt tài chính, phân công công việc, xây dựng hệ thống CRM hay tự động hóa email marketing để nâng cao trải nghiệm khách hàng. Với những dự án phức tạp hơn nhưng vẫn đòi hỏi tiến độ nhanh, Low-code là lựa chọn phù hợp, điển hình như phát triển hệ thống kiểm soát hàng tồn kho, đồng bộ đơn hàng với các nền tảng thương mại điện tử, hoặc triển khai phần mềm quản lý tuyển dụng và đo lường hiệu suất nhân viên theo KPI. Nhờ vậy, các phòng ban nghiệp vụ có thể chủ động tạo ra các giải pháp công nghệ phù hợp nhu cầu thực tế, giảm phụ thuộc vào bộ phận IT và tối ưu nguồn lực cho hoạt động vận hành.

Trong bối cảnh nhu cầu số hóa ngày càng gia tăng, Viettel Software nhận thấy tiềm năng to lớn của các nền tảng Low-code/No-code trong việc rút ngắn thời gian phát triển phần mềm và tối ưu hóa nguồn lực kỹ thuật. Với vai trò là đơn vị công nghệ thông tin chủ lực trong Tập đoàn Viettel, Viettel Software đang định hướng đầu tư nghiên cứu, từng bước tích hợp giải pháp Low-code/No-code vào hệ sinh thái sản phẩm trong tương lai. Mục tiêu của Viettel Software là xây dựng các nền tảng linh hoạt, dễ tùy biến, cho phép doanh nghiệp nhanh chóng tự thiết kế và vận hành các quy trình số hoá đặc thù mà không phụ thuộc hoàn toàn vào đội ngũ IT chuyên sâu. Đây là bước chuẩn bị dài hạn để đáp ứng tốt hơn nhu cầu triển khai nhanh, tinh gọn và dễ mở rộng của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.​​​​​​​